Wales

University reverses decision to cancel Reform UK session

Prifysgol Bangor wedi penderfynu peidio â chydweithio â chymdeithas ddadlau sy’n gwrthod cystadleuaeth o sesiwn cwestiwn ac ateb gyda Reform UK.

Mae Prifysgol Bangor wedi cadarnhau ei niwtraliaeth wleidyddol, yn ôl llefarydd y brifysgol.

Prifysgol Bangor wedi penderfynu ni chydweithio â phenderfyniad gan gymdeithas ddadlau'r brifysgol i atal sesiwn cwestiwn ac ateb gyda Reform UK.

Y gymdeithas ddadlau wedi gwrthod cais gan yr AS Reform, Sarah Pochin a'r ymgyrchydd Jack Anderton i siarad â myfyrwyr, oherwydd eu polisiau a fyddai'n mynd yn groes i werthoedd y gymdeithas.

Mewn ymateb, pennaeth polisi Reform UK wedi bygwth tynnu £30m o gyllid cyhoeddus oddi wrth y brifysgol pe bai'r blaid mewn llywodraeth, ond mae ffynhonnell o gangen Cymru'r blaid wedi dweud nad yw hyn rhan o bolisi'r blaid.

Prifysgol Bangor yn nodi bod cymdeithasau myfyrwyr yn cael eu rhedeg gan Undeb y Myfyrwyr, ac mae'r brifysgol yn croesawu trafodaethau ar draws y sbectrwm gwleidyddol.

Llefarydd Undeb Myfyrwyr Prifysgol Bangor yn dweud bod y penderfyniad wedi cael ei wneud gan y gymdeithas ddadlau, ac mae'r undeb myfyrwyr yn parhau i fod yn niwtral wleidyddol ac yn cefnogi rhyddid mynegiant.

Ar y cyfryngau cymdeithasol, mae Cymdeithas Ddadlau a Gwleidyddiaeth Prifysgol Bangor wedi cyhoeddi eu penderfyniad i wrthod cais gan Jack Anderton a Sarah Pochin i siarad â myfyrwyr.

Y gymdeithas ddadlau yn dweud nad oes ganddynt "oddefgarwch o gwbl" tuag at hiliaeth, trawsffobia neu homoffobia a ddangosir gan aelodau Reform UK.

Y gymdeithas ddadlau yn dweud bod y penderfyniad i wrthod y cais gan Reform UK "yn unol â'n gwerthoedd".

Mae eu hagwedd at fywydau eraill yn groes i werthoedd trafodaeth groesawgar a theg y mae ein cymdeithas wedi'u cynnal ers 177 mlynedd, yn ôl y gymdeithas ddadlau.

Y gymdeithas ddadlau yn dweud bod ganddynt falchder o fod y cyntaf i gymryd safiad yn erbyn Reform UK, ac yn annog cymdeithasau eraill i wneud y pethau'r un.

Mae Zia Yusuf, pennaeth polisi Reform UK, wedi bygwth tynnu cyllid cyhoeddus oddi wrth Prifysgol Bangor pe bai'r blaid mewn llywodraeth.

Yn ôl Zia Yusuf, mae Prifysgol Bangor yn derbyn £30m y flwyddyn mewn cyllid cyhoeddus, "llawer ohono gan drethdalwyr sy'n pleidleisio Reform".

Zia Yusuf yn dweud y byddai hyn yn "cosb" iddynt am wrthod y cais gan Reform UK.

Arweinydd Reform Cymru, Dan Thomas, yn dweud bod y penderfyniad i wrthod y cais gan Reform UK yn "trist" ac yn mynd yn groes i werthoedd prifysgolion.

Dan Thomas yn dweud bod prifysgolion yn lleoedd ar gyfer trafodaeth rydd ac ymgysylltu â syniadau gwahanol, ond bod grwpiau o fewn prifysgolion yn aml yn ceisio "lapio eu hunain mewn gwlân cotwm".

Dan Thomas yn dweud y byddai Reform yn diogelu'r rhyddid i lefaru ar gampysau ac yn sicrhau bod "hawliau sylfaenol" yn cael eu hamddiffyn.

Reform Cymru wedi cyhoeddi eu bwriad i weithredu o fewn 100 diwrnod pe bai nhw'n ffurfio llywodraeth ym mis Mai, i "amddiffyn rhyddid barn mewn prifysgolion".

Y blaid yn dweud y byddai unrhyw sefydliadau sy'n mynd yn groes i'r ddeddfwriaeth yn wynebu colli arian cyhoeddus.

Prifysgol Bangor yn dweud bod datganiad y gymdeithas ddadlau wedi'i gyhoeddi gan fyfyrwyr, ac nad oedd yn adlewyrchu safbwynt y brifysgol.

Y brifysgol yn dweud bod cymdeithasau myfyrwyr yn cael eu creu a'u rhedeg gan fyfyrwyr drwy Undeb y Myfyrwyr annibynnol.

Prifysgol Bangor yn parhau i fod yn niwtral yn wleidyddol ac yn cefnogi'r rhyddid i lefaru, yn ôl y brifysgol.

Y brifysgol yn dweud bod ganddynt croesawu trafodaethau o bob rhan o'r sbectrwm gwleidyddol.

Llefarydd Undeb Myfyrwyr Bangor yn dweud bod y gymdeithas ddadlau wedi gwneud "y penderfyniad hwn yn annibynnol", ac nad oedd y undeb myfyrwyr wedi derbyn unrhyw gyfathrebiad yn ymwneud â'r mater hwn.

Y llefarydd yn dweud bod gan gymdeithasau "ryw raddau o ymreolaeth wrth ddewis eu gweithgareddau", ac mae'r undeb myfyrwyr yn parhau'n wleidyddol niwtral.

Y llefarydd yn dweud y bydd "digwyddiad hysting" ar gyfer etholiad y Senedd "yn cael ei drefnu'n ddiduedd", a bydd yn "cynnig cyfle teg a chytbwys i gyfranogiad gan bob plaid wleidyddol".

Arweinydd Reform yng Nghymru, Dan Thomas, yn dweud ei bod yn ac wedi bod yn byw yng Nghymru.

Dan Thomas yw arweinydd Reform yng Nghymru, ac mae'n siaradwr profiadol.

Nathan Gill yn "hen hanes" meddai pennaeth polisi Reform, Zia Yusuf.

Yn ystod trafodaeth yn y Senedd, dywedodd Jane Hutt ar ran y llywodraeth fod gan y myfyrwyr hawl i wneud y penderfyniad i wrthod y cais gan Reform UK.

Llefarydd Plaid Cymru dros addysg, Cefin Campbell, yn dweud bod bygythiadau Zia Yusuf yn "dod yn syth o lawlyfr Trump", a bod Reform yn ceisio bwlio prifysgolion a'u myfyrwyr.

Cefin Campbell yn dweud bod Reform yn mynd yn groes i fuddiannau Cymru, ac mae'n amlwg nad ydynt yn deall nac yn rhoi blaenoriaeth i fuddiannau ein cymunedau.

Cefin Campbell yn dweud bod dau ddyfodol o'n blaenau yng Nghymru: gwleidyddiaeth o raniad ac ofn Reform, neu'r gobaith a'r cynllun radical ac ymarferol a gynigir gan Blaid Cymru.

Mae Cymru Fyw ar gael ar Facebook, X, Instagram, neu TikTok.

Mae Cymru Fyw yn croesawu syniadau am straeon, a gallwch gysylltu â ni drwy WhatsApp neu e-bost.

Lawrlwythwch yr ap Cymru Fyw ar eich dyfais symudol i gael y diweddaraf o Gymru.

Up Next

Man found guilty of murdering five-month-old partner’s baby

Don't Miss

Tribute paid to ‘loving husband and father’ who died in crash

News

Insects and equipment among concerns for Ynyshir restaurant inspectors

Wedi ymweliad ag unig fwyty yng Nghymru â dwy seren Michelin, cododd arolygwyr bryderon am bryfed, offer a dorwyd a llawr budr.

Ers 2022, mae bwyty Ynyshir wedi cael dwy seren Michelin, sef y safon uchaf ym myd coginio.

Yn dilyn ymweliad arolygwyr â'r bwyty hwnig yng Nghymru sydd â dwy seren Michelin, canfyddwyd nifer o bryderon, gan gynnwys pryfed, offer wedi torri a llawr budr.

Prif gogydd bwyty Ynyshir, ger Machynlleth, sydd wedi bod yn rhedeg y bwyty ers 2013, dywed nad yw'n teimlo cywilydd ar ôl derbyn sgôr hylendid bwyd o un allan o bump.

Adroddiad llawn yr arolygwyr, a gafodd ei rhyddhau yn dilyn cais rhyddid gwybodaeth, yn cynnwys gorchymyn i beidio gweini cimwch amrwd ac yn nodi bod pryfed, byw a marw, a chyllell fudr wedi eu canfod yn y bwyty.

Ymatebodd Ynyshir drwy nodi bod yr adroddiad wedi canfod "nifer fach o faterion sy'n arferol mewn cegin broffesiynol yng nghefn gwlad Cymru wledig" ac y byddent yn gweithredu ar unwaith i ddatrys y materion hynny.

Mae'r bwyty hefyd yn awgrymu bod rhannau o'r adroddiad yn "ffeithiol anghywir" ac bod gan adran iechyd yr amgylchedd Cyngor Ceredigion "ddiffyg dealltwriaeth o'u prosesau arbenigol".

Yn ymateb, dywedodd Cyngor Ceredigion eu bod "cefnogi barn broffesiynol a chanfyddiadau ein staff wrth weithredu safonau hylendid bwyd".

Nododd yr adroddiad fod pryfed yn peri "risg sylweddol i ddiogelwch bwyd" oherwydd eu gallu cario bacteria niweidiol fel E. coli a Salmonela.

Canfyddwyd bod darn o dâp gludiog mewn ystafell paratoi bwyd yn cynnwys nifer o bryfed marw.

Yn ogystal â hyn, tynwyd sylw at lawr budr, cyfleusterau golchi dwylo annigonol mewn rhai ardaloedd ac offer oedd wedi torri.

Sgôr hylendid bwyd o un allan o bump yn golygu bod angen "gwelliant mawr" i ddiogelwch bwyd.

Nododd yr adroddiad hefyd bod angen gwelliant mawr yn y ffordd y mae diogelwch bwyd yn cael ei reoli, yn ogystal â glendid a chyflwr y cyfleusterau.

Gareth Ward, prif gogydd Ynyshir, sydd wedi bod yn rhedeg y bwyty ers 2013, dywedodd nad yw'n teimlo cywilydd ar ôl derbyn sgôr hylendid bwyd o un allan o bump.

Yn y adroddiad, nodwyd bod cig cimwch yn cael ei weini yn amrwd ac "nad oedd peryglon microbiolegol wedi eu amlygu a'u rheoli yn llawn".

Gorchymynodd yr adrolygwyr i Ynyshir stopio gweini cimwch amrwd ar unwaith, neu bydd camau pellach yn cael eu cymryd.

Nid oedd trefniant wedi ei ddogfennu ar gyfer storio cimwch byw na threfniadau o ran trin a rheoli safon y dŵr.

Gofynnodd swyddogion i weld y fwydlen gyfredol, ond bu rhaid iddynt wneud sawl cais cyn i'r ddogfen gael ei darparu.

Mae bwydlen Ynyshir yn cynnwys tua 30 o gyrsiau, sy'n cael eu gweini dros gyfnod o rai oriau, am gost o bron i £500 y pen.

Dywedodd Gareth Ward fod ei fwyty "yn gweithio ar y safon uchaf yn y byd".

Nododd yr adroddiad bod sawl bwlch yn y gwaith papur sy'n ymwneud â dadansoddi peryglon posibl.

Roedd pryderon am ddiffyg cofnodion o ran tymereddau rhewi pysgod, y broses o storio hwyaid a cholomennod, a darnau o bysgod sydd i fod i gael eu bwyta yn amrwd.

Y casgliad oedd bod angen i Ynyshir "adolygu ei system rheoli diogelwch bwyd fel cyfanwaith".

Yn ymateb i'r adroddiad, dywedodd Ynyshir fod ganddynt "sawl blwyddyn o brofiadau gydag adran iechyd yr amgylchedd Cyngor Ceredigion" ac y byddent yn parhau i adolygu ac addasu eu gwaith papur.

Nododd y bwyty eu bod wedi addasu eu systemau, wedi ehangu eu gwaith papur ac wedi trafod gydag arbenigwyr diogelwch bwyd allanol.

Byddant yn parhau i adolygu ac addasu eu gwaith papur i adlewyrchu'r datblygiad o fewn y bwyty.

Roedd yn siomedig bod eu gwaith wrth baratoi rhai prydau wedi eu cwestiynu, rhywbeth a arweiniodd at orfod talu yn ddrud am brofion biolegol ychwanegol.

Gadarnhaodd y profion hynny bod eu technegau yn ddiogel, yn addas ac yn cyd-fynd â'r canllawiau.

Awgrymodd Ynyshir bod rhannau o'r adroddiad yn "ffeithiol anghywir", gan gynnwys y cyfeiriad at y "gyllell fudr".

Nododd y bwyty eu bod wedi dechrau glanhau'r gyllell ar y pryd, ac felly roedd yn ymddangos yn fudr yn ystod yr ymchwiliad.

Mae Ynyshir yn cyflogi bron i 30 o bobl leol ac yn cael ei gydnabod am ei gyfraniad i letygarwch a thwristiaeth yng Nghymru.

Mae Gareth Ward, Amelia a'r holl dîm yn Ynyshir yn gwbl ymroddedig i gynnal safonau diogelwch bwyd, proffesiynoldeb a thryloywder.

Dywedodd Cyngor Ceredigion eu bod "cefnogi barn broffesiynol a chanfyddiadau ein staff wrth weithredu safonau hylendid bwyd y DU".

Mae arolygiadau yn cael eu cynnal yn unol â safonau cenedlaethol a osodwyd gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd.

Rhwng mis Ebrill a mis Rhagfyr 2025, fe wnaeth 90% o'r safleoedd a gafodd eu harolygu yng Ngheredigion gyflawni sgôr hylendid bwyd o 3-5 allan o bump.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.

Ynyshir: 'Dim cywilydd' gan gogydd bwyty Michelin wedi sgôr hylendid o un.

Gareth Ward: Yr angerdd a'r aberth tu ôl fy nghoginio.

News

Gwynedd council proceeds with plan to close two-school campus

Cyngor Gwynedd wedi cadarnhau eu bwriadau i gynllunio cau’r ysgol gynradd lleiaf yn y sir, sef Ysgol Y Garreg.

Ysgol Y Garreg yn Llanfrothen sydd â dwy disgybl yn mynychu'r ysgol ar hyn o bryd, sef y nifer isaf yn y sir.

Mae Cyngor Gwynedd wedi cadarnhau eu bwriadau i gau ysgol gynradd lleiaf y sir, gan ddatgelu eu cynlluniau i fynd â'r broses ymlaen.

Adroddiad diweddar sy'n argymell cau Ysgol Y Garreg cyn mis Medi 2026, gan fod dim ond dau ddisgybl yn mynychu'r ysgol yn Llanfrothen.

Ar ôl cyfarfod y cabinet ddydd Mawrth, mae Cyngor Gwynedd wedi cyhoeddi hysbysiad statudol 28 diwrnod i gau'r ysgol ar 31 Awst, 2026, fel rhan o'u cynlluniau.

Os bydd y cau yn mynd yn eu blaen, bydd disgyblion o'r ardal yn mynychu Ysgol Cefn Coch ym Mhenrhyndeudraeth, sydd oddi wrth Ysgol Y Garreg tua dwy filltir.

Mae trafodaethau yn parhau yng Ngwynedd ynglŷn â chau ysgol gynradd sydd â dwy disgybl yn mynychu.

Yn ôl dogfennau Cyngor Gwynedd, roedd 22 o ddisgyblion yn mynychu Ysgol Y Garreg yn 2021, a 17 o ddisgyblion yn Ionawr 2025, ond ers hynny mae niferoedd wedi gostwng yn sylweddol.

Ar hyn o bryd, mae pennaeth dros dro yn rhannu dyletswyddau rhwng Ysgol Y Garreg ac ysgol arall drwy drefniant anffurfiol, i geisio delio â'r sefyllfa bresennol.

Yn ogystal, mae un athro a chymhorthydd rhan-amser yn gweithio yn Ysgol Y Garreg, gan geisio darparu addysg o safon i'r disgyblion sy'n mynychu.

Y cost fesul dysgwr yn Ysgol Y Garreg yw £14,621, sy'n uwch na'r cyfartaledd sirol o £5,780, gan godi cwestiynau am y cynaliadwyedd ariannol.

Dywedodd cynghorydd fod y ddau ddisgybl yn blwyddyn chwech ac yn paratoi i symud i'r ysgol uwchradd ym mis Medi 2026, gan greu sefyllfa newydd i'r ysgol.

Yn ôl y Cynghorydd Dewi Jones, aelod cabinet dros addysg, "Nid yw hyn yn rhywbeth newydd i ni yng Ngwynedd, ond mae'n adlewyrchu newidiadau mawr yn demograffeg y sir dros y blynyddoedd diwethaf."

"Rhyw 10 mlynedd yn ôl, roedd tua 1,500 o blant yn llai yn yr ystod 0-15 oed, a hynny wedi cael effaith ar ein hysgolion a'n cymunedau," meddai y Cynghorydd Jones.

Yn ystod y cyfnod hwn, gostyngodd y gyfradd enedigaethau yn y sir, a hynny wedi cael effaith ar niferoedd ysgolion.

Yn 2012, ganwyd tua 1,300 o blant yn y sir, ond erbyn 2022 roedd y ffigwr wedi gostwng i 997, gan ddangos y newid sylweddol yn demograffeg y sir.

Dywedodd y Cynghorydd Jones fod y ddau ddisgybl yn blwyddyn chwech ac nad oes unrhyw blentyn wedi'i gofrestru ar gyfer y dosbarth derbyn, gan greu sefyllfa anghyflawn.

"Erbyn mis Medi, ni fydd unrhyw blant yn mynychu'r ysgol o gwbl," meddai y Cynghorydd Jones, gan tanlinellu'r sefyllfa bresennol.

"Mae hyn yn sefyllfa trist, ond y cynnig yw cau Ysgol Y Garreg, sydd wedi gwasanaethu'r gymuned am flynyddoedd lawer," meddai y Cynghorydd Jones.

"Mae staff Ysgol Y Garreg wedi gwneud eu gorau i ddarparu addysg o safon i'r disgyblion, a hoffwn ddiolch iddyn nhw am eu gwasanaeth," meddai y Cynghorydd Jones.

Dywedodd Gwern ap Rhisiart, pennaeth addysg y sir, fod ymgysylltu wedi digwydd gyda'r gymuned, a bod cyfle i bobl fynegi eu barn neu wrthwynebu'r cynlluniau.

Dechreuwyd trafodaethau cyflogaeth gyda staff Ysgol Y Garreg, gan gynnwys y pennaeth dros dro, athro, cymhorthydd, a'r rhai mewn rolau glanhau ac arlwyo.

Yn ôl Gwern ap Rhisiart, nid oedd unrhyw benderfyniad wedi'i wneud eto ynglŷn â defnydd posibl yr adeilad yn y dyfodol, gan adael y drws ar agor i ddilechdid.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, neu ar blatfformau cymdeithasol eraill, i gael y diweddaraf o newyddion a straeon.

Anfonwch eich syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, neu cysylltwch â ni drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol, i gadw i fyny â'r holl newyddion a straeon.

News

Car crash leaves Welsh language speaker unable to communicate

In 2024, Ellis Pears was injured in a vehicle accident, which subsequently led to difficulties in his social interactions and academic performance.

After a car accident, a university student reported feeling like an outsider in his own community due to his sudden loss of Welsh language skills.

A selfie of Ellis Pears in hospital wearing a green neck brace. He has short blond hair and his chest is covered with a white hospital sheet. — Ellis Pears lost the ability to speak the language despite being in Welsh-medium education since nursery

In November 2024, 19-year-old Ellis Pears was involved in a near-miss collision on a country road, which caused his vehicle to flip and left him with a concussion, marking a significant turning point in his life.

Ellis Pears, a law student at Aberystwyth University in Ceredigion, discovered a few days after the accident that he was struggling to express himself in Welsh, a language he had spoken fluently since childhood.

The concussion, according to Ellis, triggered a range of difficulties, including language problems, flashbacks, anxiety, and cognitive impairment.

Having started university just months prior to the incident, Ellis was still adjusting to his new environment when the accident occurred.

While driving to a friend's house near Aberystwyth, Ellis's vehicle was forced off the road by an oncoming 4×4, resulting in a loss of control and a crash.

Ellis recalled the incident, describing how his vehicle spun multiple times before colliding with a bank.

"I was trying to get someone's attention, but there were no houses in sight for miles," Ellis explained.

In a state of distress, Ellis relied on the what3words geocoding app to provide his location to emergency services.

Ellis credited the app with saving his life, as it enabled him to get help quickly, despite being in a remote area with no visible road signs or houses.

Although Ellis's physical injuries were limited to a cut on the back of his head, he underwent a series of medical tests, including CT and MRI scans, at Bronglais Hospital.

It was not until a few days after the accident that Ellis became aware of his difficulties with the Welsh language.

Ellis Pears wearing a tuxedo, with a white shirt and black bow tie. He is stood next to a woman with long wavy blonde hair. There are rows of seats behind them in a hall. — Ellis said he could no longer understand his university lecturers after the crash

He attributes this to the concussion, which, combined with his low mood, made it challenging for him to focus.

As a significant portion of his university course was conducted in Welsh, Ellis felt disconnected from his studies and peers.

The accident had a profound impact on Ellis, who found himself struggling with tasks that were previously manageable, such as writing university essays on human rights law.

The constant use of Welsh by his friends and housemates exacerbated Ellis's feelings of isolation, leading to daily nightmares and panic attacks that further hindered his ability to concentrate.

For a period of four weeks, Ellis avoided attending lectures, preferring to stay in his room, as he found it difficult to cope with the language barrier.

Ellis described feeling overwhelmed by the fact that his flatmates frequently conversed in Welsh, leaving him feeling excluded.

A particularly distressing experience occurred when Ellis was unable to understand a university lecture, highlighting the extent of his language difficulties.

Ellis attempted to communicate with his lecturer in Welsh via email but found it impossible to express himself.

By June 2025, Ellis had noticed significant improvements in both his mood and language abilities.